Konferencja pt. „Odnawialne źródła energii obecnie i w nowej perspektywie po 2013 roku”

W dniu 29 listopada 2012 roku w Oddziale Poświętne w Płońsku odbyła się konferencja pt. „Odnawialne źródła energii obecnie i w nowej perspektywie po 2013 roku”. Wydarzenie to, już jedenaste z kolei, stanowiło kontynuację przedsięwzięć prowadzonych od dziesięciu lat, związanych z praktycznym i racjonalnym wykorzystaniem Odnawialnych Źródeł Energii w rolnictwie.

Celem konferencji było zaprezentowanie osiągnięć: ekologicznych, energetycznych, technologicznych i informatycznych w zakresie niekonwencjonalnych źródeł energii, jak również edukacja oraz przekazanie doświadczeń między różnymi środowiskami. Konferencja zgromadziła 120 osób zainteresowanych tematyką odnawialnych źródeł energii, wśród których byli rolnicy, mieszkańcy obszarów wiejskich, doradcy rolniczy, przedstawiciele gmin, starostw, ekologicznych organizacji pozarządowych, młodzież szkolna, przedsiębiorcy i in.

OZE – cele i wsparcie

Jako pierwszy głos zabrał Kazimierz Żmuda z Ministerstwa Rolnictwa i Rozwoju Wsi. Przedstawił on aktualny stan energetyki odnawialnej w Polsce, stwierdzając, że dynamiczny jej rozwój napotyka co rusz na duże trudności. Podkreślił ponadto główne cele odnawialnych źródeł energii, do których należą:

– wzrost bezpieczeństwa dostaw paliw i energii,

– ograniczenie oddziaływania energii na środowisko,

– rozwój obszarów wiejskich,

– dywersyfikacja i wzrost przychodów rolniczych,

– nowe miejsca pracy na obszarach wiejskich.

Wykładowca wymienił cztery główne bariery ograniczające rozwój energetyki odnawialnej w Polsce: legislacyjne, organizacyjne, ekonomiczne i mentalne. Zaznaczył również, że głównym celem rolnictwa jest produkcja żywności, a tym samym bezpieczeństwo żywnościowe kraju, a nie uprawa roślin na cele energetyczne.

Drugi mówca – Janusz Pilitowski z Departamentu Energii Odnawialnej Ministerstwa  Gospodarki przedstawił krajowy system wsparcia w nowym projekcie ustawy o OZE i nowym rozporządzeniu o OZE (wersja projektu z 9 października 2012r.). Do najważniejszych elementów, które zostały zawarte w ustawie, i które mogą wpłynąć na wzrost pozyskiwania odnawialnych źródeł energii należą:

– zniesienie koncesji na wytwarzanie energii elektrycznej w małych instalacjach
i mikroinstalacjach,

– wytwarzanie energii elektrycznej w mikroinstalacjach i przekazywanie określonej

nadwyżki tej energii do zewnętrznych sieci średnich i niższych napięć,

– preferencje w przyłączaniu mikroinstalacji,

– za przyłączanie mikroinstalacji do sieci dystrybucyjnych nie będą pobierane opłaty,

– określenie wielkości współczynników korekcyjnych dla poszczególnych rodzajów

instalacji odnawialnych źródeł energii oraz gwarantowanych cen stałych dla małych

mikroinstralacji,

– wprowadzenie elastycznych i czytelnych zasad wsparcia w zakresie wytwarzania energii

ze źródeł odnawialnych.

Oszczędności i sorgo

Karola Teliga z Polskiego Towarzystwa Biomasy POLBIOM, w swoim wystąpieniu
zatytułowanym ,,Kilka uwag o aktualnej strategii energetycznej Polski” wyraził pogląd, że strategia energetyczna Polski kształtowana jest przez wytyczne UE. Podał również propozycje działań oszczędzających pieniądze i uwalniających percepcję społeczną.

Z kolei Alina Kowalczyk-Juśko i inni naukowcy z Uniwersytetu Przyrodniczego w Lublinie przedstawili mało znaną roślinę – sorgo – jako roślinę energetyczną.  Znaczenie gospodarcze na świecie tej rośliny jest bardzo duże. Ma ona duże szanse na stałe zagościć w rolniczym krajobrazie Polski, szczególnie w kontekście rozwoju biogazowni rolniczych i wzrostu zapotrzebowania na biomasę przeznaczoną do produkcji biogazu. Aby jednak tak się stało, musi przejść proces hodowlany, który dostosuje ją do naszych warunków. Prace te trwają cały czas, co skutkuje poprawą jakości nowych odmian. Wykładowczyni nadmieniała również, że plon zielonej masy sorga jest podobny do kukurydzy. Zapewnia to niewątpliwą przewagę tej rośliny nad kukurydzą, ponieważ sorgo bardzo dobrze znosi długotrwałe okresy suszy. Z tego względu nadaje się na gleby lżejsze klasy IV i V, na których uprawa kukurydzy jest bardzo zawodna.

Wszystko o biomasie

Efektywne, pod względem ekonomicznym i ekologicznym, wykorzystanie zasobów biomasy wymaga zarówno strategicznych rozstrzygnięć na poziomie krajowym jak i dobrego planowania rozwiązań
w skali lokalnej. Planowanie lokalne wymaga natomiast dobrej współpracy interesariuszy, rzetelnego rozpoznania możliwości i warunków wykorzystania biomasy do celów energetycznych oraz odpowiednich narzędzi planowania – mówił Leszek Jaremkiewicz z Krajowej Izby Gospodarczej Efektywności Energetycznej (KIGEE) w prezentacji pt. ,,Planowanie energetyczne w gminie”.
W wystąpieniu przedstawił  dokument „Założenia do planu zaopatrzenia w ciepło, energię elektryczną
i paliwa gazowe”. Podkreślił, że lokalne wykorzystanie biomasy wymaga wielu działań na poziomie lokalnym.

O tym jak pozyskać biomasę dla dużej jednostki energetycznej zarządzanej przez Polskie Górnictwo Naftowe i Gazownictwo TERMIKA (Żerań i Siekierki) rozważał Marcin Pisarek. Prezentacja nosiła tytuł „Kontraktacja plantacji wierzby energetycznej, topoli na potrzeby dostaw biomasy do elektrociepłowni PGNIG Termika w Warszawie”. Jego zdaniem doradcy rolniczy powinni próbować w jak największym stopniu rozpowszechniać wiedzę o odnawialnych źródłach energii wśród rolników – czy to poprzez bezpośrednie konsultacje, kursy, szkolenia, czy też np. wystawy, pokazy lub wyjazdy szkoleniowe.

O kosztach pozyskania energii z biomasy i kolektorów słonecznych mówił
Piotr Gradziuk z Uniwersytetu Przyrodniczego w Lublinie, Wydziału Nauk Rolniczych
w Zamościu oraz Polskiego Towarzystwa Biomasy POLBIOM).
Jak wynika z przeprowadzonych przez niego badań koszty zainstalowania urządzeń wykorzystujących biomasę (drewno i słomę) do wytwarzania energii cieplnej były sześciokrotnie niższe od kosztów instalacji kolektorów słonecznych. Autor w prezentacji przedstawił ponadto bilans i możliwości alternatywnego (nie na cele rolnicze) wykorzystania słomy w Polsce. Poinformował również jaki jest stan i perspektywy energetycznego wykorzystania słomy w Polsce.

W drugiej prezentacji Piotr Gradziuk rozważał jaka jest efektywność ekonomiczna instalacji fotowoltaicznych omawiając studium przypadku – Roztoczańskie Centrum Naukowo-Dydaktyczne „Zwierzyniec – Biały Słup”. Z przeprowadzonych badań i rachunku symulacyjnego przeprowadzonego na przykładzie systemu fotowoltaicznego, zainstalowanego w Roztoczańskim Centrum
Naukowo-Dydaktycznym „Zwierzyniec – Biały Słup”, wynika że produkcja energii elektrycznej jest nieefektywna ekonomicznie. Okres zwrotu nakładów w zależności od poziomu wsparcia zawierał się od 33 do 73 lat, a wskaźnik NPV uzyskał wartość dodatnią przy dotacji wynoszącej 50% wartości inwestycji.

Wykorzystanie biomasy na przykładach

Analizę ekonomiczno-ekologiczną lokalnego wykorzystania biomasy na przykładzie typowego gospodarstwa rolnego przeprowadził w swoim referacie Wojciech Goryl z Akademii Górniczo-Hutniczej  im. Stanisława Staszica w Krakowie (Wydział Energetyki i Paliw). Wykazała ona ekonomiczny i ekologiczny wpływ konwersji systemu ogrzewania z kotła węglowego na kocioł biomasowy w typowym polskim gospodarstwie rolnym. Rozważono trzy warianty: (i) kocioł węglowy
i elektryczny podgrzewacz wody, (ii) kocioł biomasowy i elektryczny podgrzewacz wody, oraz (iii) kocioł biomasowy z wymiennikiem na ciepłą wodę użytkową. Okazało się, że zdecydowanie najkorzystniejszy pod względem kosztów eksploatacyjnych i redukcji emisji jest wariant (iii). Koszty ogrzewania budynku mieszkalnego zmniejszyły się 21-krotnie, a emisja gazów od 2- do 30-krotnie. Wyniki potwierdzają opinię, że biomasa powinna być, w pierwszej kolejności wykorzystywana lokalnie.

Z prezentacją tą korespondowała inna, przygotowana przez Adama Gułę i innych
z Akademii Górniczo-Hutniczej w Krakowie, Wydziału Energetyki i Paliw, pt. ,,Czy biomasa dla elektrowni to dobre rozwiązanie dla Polski?”. Naukowcy stwierdzili, że w Polsce sposób wykorzystania biomasy stałej do produkcji energii elektrycznej jest wątpliwą metodą redukcji emisji CO2, ponieważ prowadzi ona do znacznych problemów technologicznych, środowiskowych
i ekonomicznych. Wykazali, iż lepszym rozwiązaniem jest wykorzystanie tego zasobu w celach grzewczych, zwłaszcza na obszarach wiejskich. Część dotacji promującej produkcję energii elektrycznej z biomasy należy przekazać rolnikom, do wsparcia zakupu nowoczesnych i efektywnych kotłów grzewczych na biomasę.

Porównanie technologii i emisja azotanów

Kamil Roman z Instytutu Technologiczno-Przyrodniczego w Warszawie w wystąpieniu zatytułowanym ,,Analiza zużycia energii różnych technologii pozyskania materiałów biogazotwórczych” przedstawił wyniki analizy energetycznej wykonanej dla czterech technologii uprawowych. Badane technologie dotyczyły upraw poplonu kukurydzy, żyta, lucerny i traw. Wyniki charakteryzują jednostkowy nakład energetyczny dla 1 tony produktu dla poszczególnych upraw. Największe jednostkowe zużycie energetyczne dla sumy zabiegów posiada lucerna (262,9 kWh/t).

Kolejny referent Marek Hryniewicz z Instytutu Technologiczno-Przyrodniczego
w Warszawie
podając, że Dyrektywa Azotanowa obliguje Państwa Członkowskie Unii Europejskiej do podejmowania szeregu działań, m.in. wyznaczenia na terytorium Państw Członkowskich obszarów,
z których:

– mają miejsce spływy do wód powierzchniowych i/lub podziemnych, które zawierają lub

mogą zawierać ponad 50 mg/l azotanów, jeżeli nie zostaną podjęte działania opisane w

dyrektywie,

– mają miejsce spływy do wód, które są eutroficzne lub mogą stać się eutroficzne, jeżeli nie

zostaną podjęte działania.

W prezentacji przedstawiono obliczenia emisji azotanów do wód gruntowych ze źródeł rolniczych.
W konkluzji autor stwierdził, że w żadnym wyniku obliczeń nie została przekroczona zawartość azotanów 50 mg NO3/dm3. Pozwala to wywnioskować, że założenia maksymalnej dawki nawożenia azotem (170 kg/ha) i zalecane maksymalne saldo bilansu azotu (30 kg N/ha) są prawidłowe dla zapobieżenia nadmiernym emisjom azotanów do wód gruntowych.

Cele Mazowieckiej Agencji Energetycznej i możliwości finansowania OZE

Dariusz Ciarkowski z Mazowieckiej Agencji Energetycznej omówił podstawowe cele Agencji:

– przygotowanie kompleksowego programu energetyki regionalnej,

– zwiększenie wykorzystywane zasobów odnawialnych źródeł energii oraz poprawa

efektywności energetycznej,

– poprawę spójności pomiędzy miejskim/przemysłowym rozwojem w regionie i ciągłym wzrostem

bezpieczeństwa energetycznego,

– zmniejszenie wydatków regionu na import energii z zewnątrz,

– wspieranie nowego modelu energetyki, utrzymującego równowagę pomiędzy dużymi

przedsiębiorstwami energetycznymi a lokalnymi niezależnymi producentami energii,

– pozyskiwanie dla regionu środków z UE i partnerów na działania służące poprawie

bezpieczeństwa energetycznego, rozwój nowych technologii oraz lokalnego przemysłu,

– inicjowanie, wspieranie i wdrażanie programów w zakresie efektywności energetycznej.

Natomiast Magdalena Janiszewska-Gaczyńska z Banku Ochrony Środowiska, Anna Zielińska z Banku Gospodarki Żywnościowej oraz Aldona Gawrońska z Wojewódzkiego Funduszu Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej przedstawiły sposób finansowania inwestycji związanych z energetyką odnawialną.

Konferencja zakończyła się dyskusją. Najwięcej pytań było skierowanych do Kazimierza Żmudy
z Ministerstwa Rolnictwa i Rozwoju Wsi i Janusza Pilitowskiego z Ministerstwa Gospodarki. Konferencja została wysoko oceniona przez jej uczestników za bardzo szerokie i wnikliwe przedstawienie informacji o OZE oraz związanych z jej rozwojem problemów.

Tekst: Krzysztof Lech

Zdjęcia: Bożena Chądzyńska i Magdalena Pruszkowska

Oddział Poświętne w Płońsku

przyg. ade