Programowanie 2014-2020

Organizacja procesu przygotowania dokumentów programowych

Po opublikowaniu projektów rozporządzeń przez Komisję Europejską w październiku 2011 r. Ministerstwo Rozwoju Regionalnego podjęło prace nad przygotowaniem procesu programowania dokumentów na perspektywę finansową UE na lata 2014-2020. W maju 2012 r. Rada Ministrów przyjęła dokument „Sposób organizacji prac nad dokumentami programowymi związanymi z perspektywą finansową UE 2014-2020”, w którym Prezes Rady Ministrów powierzył ministrowi rozwoju regionalnego koordynację przygotowania dokumentów programowych oraz rozwiązań wdrożeniowych i instytucjonalnych.

Harmonogram prac nad przygotowaniem dokumentów strategicznych na nową perspektywę finansową UE zakłada, że Ministerstwo Rozwoju Regionalnego do września 2012 r. przygotuje „Założenia Umowy Partnerstwa” oraz „System programowania i wdrażania dokumentów programowych związanych perspektywą finansową 2014-2020”. „Założenia Umowy Partnerstwa” będą dotyczyły  między innymi liczby i zakresu programów operacyjnych, ram instytucjonalnych systemu wdrażania, kluczowych kierunków interwencji, koncentracji tematycznej, warunkowości ex-ante, podziału interwencji pomiędzy kraj i region oraz stopnia uzupełniania się interwencji finansowanych z Polityki Spójności, Wspólnej Polityki Rolnej oraz Rybackiej.

Z kolei „System programowania i wdrażania dokumentów programowych związanych z perspektywą finansową 2014-2020” zawiera m.in.: wskazówki i rekomendacje dotyczące przygotowania programów operacyjnych, sposobu wyboru celów i kierunków rozwoju wspieranych w ramach 3 polityk unijnych (PS, WPR i WPRyb), zasady podziału środków oraz mechanizmy zapewnienia koordynacji i komplementarności interwencji z różnych programów, podstawowe zasady wdrażania w ramach perspektywy finansowej UE 2014-2020, założenia systemu monitorowania i kontroli, rozwiązania w zakresie układu instytucjonalnego.

Po zatwierdzeniu przez Radę Ministrów „Założeń Umowy Partnerstwa” oraz „Systemu programowania i wdrażania”, Ministerstwo Rozwoju Regionalnego przystąpi do opracowania projektu „Umowy Partnerstwa”. Równolegle do procesu przygotowania projektu „Umowy Partnerstwa” opracowane zostaną projekty programów operacyjnych. Negocjacje z Komisją Europejską Umowy Partnerstwa oraz programów operacyjnych planowane są w okresie październik-grudzień 2013 roku. Ponadto, równolegle do prac nad Umową Partnerstwa oraz programami operacyjnymi prowadzone będą prace nad przygotowaniem zmian prawnych, które będą dostosowane do zapisów rozporządzeń przyjętych przez Komisję Europejską.

Sposób organizacji prac nad dokumentami programowymi związanymi z perspektywą finansową UE 2014-2020 Plik w formacie PDF otwiera się w nowym oknie (121 KB)

2. Prace nad przygotowaniem „Założeń Umowy Partnerstwa” oraz „Systemu programowania i wdrażania”

W proces przygotowania dokumentów programowych, w tym „Założeń Umowy Partnerstwa” oraz „Systemu programowania i wdrażania” włączony został Międzyresortowy Zespół ds. Programowania i Wdrażania Funduszy Strukturalnych i Funduszu Spójności Unii Europejskiej, którego kompetencje zostały poszerzone zmianą zarządzania nr 48 Prezesa Rady Ministrów o zagadnienia związane z programowaniem perspektywy finansowej UE na lata 2014-2020. W skład zespołu wchodzą podsekretarze stanu resortów biorących czynny udział we wdrażaniu funduszy UE oraz marszałkowie województw. W ramach zespołu, decyzją powyższego gremium, mogą być powoływane grupy robocze.

Dodatkowo, w Ministerstwie Rozwoju Regionalnego funkcjonuje nieformalny wewnętrzny zespół Ministerstwa Rozwoju Regionalnego, w skład którego wchodzą przedstawiciele poszczególnych departamentów. W ramach zespołu omawiane są dotychczasowe doświadczenia z wdrażania dwóch ostatnich perspektyw oraz materiały problemowe opracowane przez poszczególne departamenty zgodnie z kompetencjami. Zespół będzie funkcjonował podczas całości procesu opracowania dokumentów programowych na nową perspektywę finansową UE.

Dotychczas w celu opracowania „Założeń Umowy Partnerstwa” organizowane były warsztaty dla przedstawicieli regionów poświęcone doświadczeniom, negocjacjom oraz przygotowaniu kontraktu terytorialnego, a także podziałowi interwencji pomiędzy poziom krajowy i regionalny. Ponadto, w czerwcu 2012 r. zostały zorganizowane przez Ministerstwo Rozwoju Regionalnego spotkania bilateralne z resortami: transportu, budownictwa i gospodarki morskiej, kultury, środowiska, gospodarki, administracji i cyfryzacji, rolnictwa, edukacji, nauki i szkolnictwa wyższego, sportu i turystyki oraz zdrowia. Spotkania te przyczyny się do omówienia z właściwymi resortami kluczowych zagadnień dotyczących wsparcia w ramach wszystkich celów tematycznych wskazanych w projekcie rozporządzeń.

Wynikiem prac w zakresie analizy wniosków z dotychczasowych doświadczeń oraz uwarunkowań będących efektem projektów rozporządzeń Komisji Europejskiej jest dokument „Programowanie perspektywy finansowej 2014-2020 – uwarunkowania strategiczne”, który został wysłany wraz z kwestionariuszem do resortów oraz regionów. Przed sformułowaniem pierwszej wersji „Założeń Umowy Partnerskiej” oraz „Systemu programowania i wdrażania” niezbędne jest jak najpełniejsze wykorzystanie dotychczasowych doświadczeń oraz propozycji poszczególnych instytucji biorących udział w programowaniu i realizacji polityki rozwoju współfinansowanej przez środki UE.

Programowanie perspektywy finansowej 2014-2020 – uwarunkowania strategiczne Plik w formacie PDF otwiera się w nowym oknie (371 KB)

Kwestionariusz Plik w formacie RTF otwiera się w nowym oknie (87 KB)

Równolegle odbywają się spotkania eksperckie mające formułę debat okrągłego stołu z udziałem wybranych ekspertów i przedstawicieli kierownictwa Ministerstwa Rozwoju Regionalnego. Ich celem jest określenie, na podstawie dotychczasowych doświadczeń i wiedzy eksperckiej, w oparciu o aktywność uczestników, optymalnego katalogu interwencji w danym obszarze, na którym należy koncentrować się przy programowaniu wsparcia unijnego. Dodatkowo, spotkania te poświęcone są identyfikacji potencjalnych problemów, jakie mogą się pojawić na etapie programowania interwencji w danym obszarze. Debaty są organizowane przez właściwe departamenty Ministerstwa Rozwoju Regionalnego. W proces debaty nad przyszłą perspektywą finansową wpisuje się także Krajowe Forum Terytorialne.

Dodatkowo, procesowi przygotowania programowania funduszy UE na lata 2014-2020 towarzyszą spotkania robocze z Komisją Europejską, które mają na celu uspójnienie podejścia do procesu programowania pomiędzy stroną polską i Komisją Europejską oraz wyjaśnieniu na jak najwcześniejszym etapie potencjalnych kwestii, które mogą stanowić problem.

Ministerstwo Rozwoju Regionalnego uruchomiło skrzynkę: programowanie2014_2020@mrr.gov.pl, gdzie można uzyskać więcej informacji na temat procesu przygotowania dokumentów programowych na perspektywę finansową UE 2014-2020.

Negocjacje 2014-2020

Geneza debaty nad polityką spójności po 2013 roku

Z chwilą rozpoczęcia perspektywy finansowej 2007-2013 Polska stała się odbiorcą największego w historii Unii Europejskiej wsparcia ze strony środków strukturalnych, co czyni z niej swoiste „laboratorium doświadczalne” skuteczności i efektywności polityki spójności. Od tego, w jaki sposób wykorzystamy tę szansę, zależy nie tylko przyszłość naszego kraju, ale także przyszłość tej polityki – tak ważnej z punktu widzenia interesu Polski. Należy podkreślić, że Polska po raz pierwszy ma możliwość wzięcia aktywnego udziału w procesie reformowania polityki spójności już od pierwszych etapów tego trudnego i zarazem pasjonującego procesu.

Wspólnotowa debata nad przyszłą polityką spójności rozpoczęła się jesienią 2007 r., obejmując szeroki krąg aktorów bezpośrednio zaangażowanych w realizację polityki (państwa członkowskie, regiony, przedstawiciele Dyrekcji Generalnej ds. Polityki Regionalnej, Parlamentu Europejskiego, Komitetu Regionów oraz organizacji pozarządowych). Nurt formalny przyjął postać konsultacji publicznych Komisji, równolegle odbywają się nieformalne spotkania ministrów ds. rozwoju regionalnego, grupy eksperckie inicjowane przez Komisję lub Prezydencję Rady UE, w których Ministerstwo Rozwoju Regionalnego bierze czynny udział.

Debata nad kształtem polityki spójności po 2013 roku rozpoczęła się od publikacji Czwartego Raportu Kohezyjnego w maju 2007 r., a jej formalny początek miał miejsce podczas Czwartego Forum Kohezyjnego we wrześniu tego samego roku. W Raporcie po raz pierwszy został przedstawiony opis sytuacji gospodarczej, społecznej i terytorialnej rozszerzonej Unii i jej 268 regionów. W dokumencie zawarta została szczegółowa analiza pozycji regionów, zobrazowana produktem krajowym brutto (PKB), produkcyjnością i zatrudnieniem. Oprócz tego określił on serię wyzwań, którym państwa członkowskie i regiony będą musiały stawić czoła w nadchodzących latach, dzięki czemu stał się doskonałą podstawą do rozpoczęcia planowania perspektywy dla lat 2014-2020.

W związku z wprowadzeniem przez Traktat z Lizbony nowego terytorialnego wymiaru spójności (obok wymiaru gospodarczego i społecznego), 6 października 2008 r. Komisja Europejska (KE) przyjęła Zieloną Księgę w sprawie spójności terytorialnej. Dokument ten stał się sygnałem do rozpoczęcia szerokich konsultacji z władzami regionalnymi i lokalnymi, stowarzyszeniami, organizacjami pozarządowymi, przedstawicielami społeczeństwa obywatelskiego i innymi organizacjami. Ich celem było osiągnięcie lepszego, wspólnego rozumienia spójności terytorialnej i jej konsekwencji dla przyszłości polityki regionalnej Unii Europejskiej. Wstępne wyniki tych konsultacji znalazły odzwierciedlenie w przyjętym przez Komitet do Spraw Europejskich Rady Ministrów (KSE) w styczniu 2008 r. ,,Stanowisku Rządu Rzeczypospolitej Polskiej w sprawie przyszłości Polityki Spójności” oraz w ,,Stanowisku Rządu Rzeczypospolitej Polskiej do Zielonej Księgi ws. spójności terytorialnej” z lutego 2009 r.

Podsumowaniem pierwszego etapu dyskusji był zaprezentowany przez ówczesną komisarz ds. polityki regionalnej Danutę Hübner Reflection paper on future Cohesion Policy, a ministrowie ds. polityki regionalnej wszystkich państw członkowskich przyjęli Communique ws. polityki spojności na spotkaniu nieformalnym w Mariańskich Łaźniach podczas prezydencji czeskiej. Został również opublikowany niezależny raport An Agenda for a Reformed Cohesion Policy, przygotowany na zlecenie Dyrekcji Generalnej ds. Polityki Regionalnej KE przez grono ekspertów w dziedzinie rozwoju regionalnego i polityki spójności Unii Europejskiej, pod przewodnictwem pełniącego funkcję Dyrektora Generalnego we włoskim Ministerstwie Gospodarki i Finansów, dr Fabrizio Barca. Zadaniem postawionym przez KE twórcom raportu było przygotowanie niezależnej oceny skuteczności polityki spójności oraz rekomendacji dotyczących jej kształtu po 2013 r. W ww. raporcie politykę spójności poddano kompleksowej analizie obejmującej zarówno jej paradygmat, cele i system realizacji, jak i relacje tej polityki z innymi politykami wspólnotowymi oraz proces negocjacji jej budżetu, dokumentów strategicznych i rozporządzeń. W toku przygotowania tego raportu, zorganizowano osiem seminariów, na które zaproszono ekspertów naukowych oraz wysokich urzędników administracji publicznej (w tym również z Ministerstwa Rozwoju Regionalnego) zaangażowanych w tworzenie i realizację tej polityki w państwach członkowskich.

30 lipca 2010 r. KSE przyjął aktualizację Stanowiska Rządu RP ws. przyszłości polityki spójności po 2013 roku ze stycznia 2008 roku. Dokument ten został zatytułowany „Polityka Spójności jako skuteczna, efektywna i terytorialnie zróżnicowana odpowiedź na wyzwania rozwojowe Unii Europejskiej”. Postulaty przedstawione w pierwszym stanowisku Rządu ze stycznia 2008 r. zostały teraz rozwinięte i uszczegółowione. Przedstawiono również zupełnie nowe pomysły na unijne wsparcie strukturalne w latach 2014-2020.

W listopadzie 2010 r. został wydany Piąty Raport Kohezyjny ukazujący, w jaki sposób europejska polityka spójności przyczyniła się do wzrostu gospodarczego, dobrobytu i zrównoważonego rozwoju w Unii Europejskiej. Publikacja ta wskazała jak można poprawić skuteczność, oddziaływanie polityki spójności, tak by można było zwiększyć jej wartość dodaną dla Europy. Kierunki i opcje przedstawione w sprawozdaniu stały się podstawą do kolejnej dyskusji nad przyszłością polityki spójności. Konsultacje społeczne trwały od publikacji raportu do 31 stycznia, czyli do dnia rozpoczęcia w Brukseli Piątego Forum Spójności.

Podstawą negocjacji jest przedstawiony przez Komisję Europejską 6 października 2011 r. pakiet legislacyjny dla polityki spójności, dlatego Polska pełniąc w tym czasie rolę prezydencji, miała przyjemność rozpocząć formalny dialog dotyczący tej polityki.
Prezentacja Komisji Europejskiej przedstawiająca pakiet legislacyjny polityki spójności na lata 2014-2020 (EN) Plik w formacie PDF otwiera się w nowym oknie (9,64 MB)

Po zakończeniu polskiej prezydencji Rząd RP mógł przedstawić stanowiska naszego kraju do propozycji KE. Stanowiska przyjęte 19 stycznia 2012 r. wyznaczają ramy negocjacyjne dla polskich przedstawicieli w Radzie Unii Europejskiej (RUE).

Stanowiska Rządu Rzeczypospolitej Polskiej do pakietu propozycji legislacyjnych Komisji Europejskiej dla Polityki Spójności 2014-2020 (PL) Plik w formacie PDF otwiera się w nowym oknie (651 KB)